In hun boek “Het einde van management” betogen Gary Hamel en Bill Breen (de oprichter en hoofdredacteur van Fast Company) dat het huidige managementmodel verouderd is en door een aantal bedrijven al is vervangen door alternatieven die meer innovatie opleveren en beter passen bij de kenniseconomie. De door hen aangehaalde organisaties met nog (deels) excentrieke managementpraktijken zijn Google, Toyota, Whirlpool, W.L. Gore, Whole Foods Market, Semco en IBM. De auteurs geven helder aan welke principes van management gaan veranderen en eindigen met praktische handreikingen voor vernieuwers die hun bedrijf op de schop willen nemen. Dit vat ik hieronder bondig voor u samen.
De voor mij beste video op YouTube over innovatie is een 3 minuten durend knipsel uit een speech van Tom Peters, fameus vanwege het baanbrekende boek uit 1980 “In search of excellence.” Excellente bedrijven stelt hij, hebben iets opmerkelijks gedaan. Je kunt niet iets opmerkelijks doen als je een ander kopieert, dus moet je op zoek naar andere bronnen van inspiratie. Hij stelt dat innovatie eigenlijk erg simpel is, want je hoeft alleen maar om te gaan met mensen die anders zijn, zoals ontevreden klanten en excentrieke medewerkers. Dat is ook betrekkelijk simpel te organiseren.
De term sociale innovatie heeft internationaal een aantal deels overlappende betekenissen gekregen. Het lijkt duidelijk dat hier in Nederland nauwelijks aandacht aan is besteed. Een Nederlandse taskforce kwam met een levendige definitie, die recht leek te doen aan belangen van werkgevers en werknemers. Dit voorstel blijkt inmiddels niet overgenomen door de sociale partners, want de definitie is nu: “het systematisch verbeteren van de manieren van werken in organisaties.” Deze vergrijzing in de definitie zal geen beweging tot leven brengen. Is een betere definitie mogelijk? Volgens mij wel!
Goede teams kunnen falen als het aankomt op innovatie. Dat is de boodschap in het boek uit 2005 van INSEAD Assistant Professor Henrik Bresman and MIT Professor Deborah Ancona. Het geheim van goed presteren als team is dat deze naast de gebruikelijke interne teambuilding en ontwikkelactiviteit vanaf het begin van het project ook sterk eXtern georiënteerde activiteiten ontwikkelen. Het is een voor de hand liggende wijsheid, die echter ook snel dreigt weg te lopen, en waaraan ik moest denken bij het lezen van commentaren op het rapport Dijsselbloem over de teloorgang van ons onderwijs.
Op 7 februari van dit jaar hebben minister Klink en staatssecretaris Bussemaker (VWS) het Zorginnovatieplatform (ZIP) gepresenteerd. Dit platform heeft als taak het creëren van een goed innovatieklimaat en goede randvoorwaarden voor het uitvinden en invoeren van innovatie. Het innovatieklimaat is met name zorgwekkend wat betreft de samenwerking en communicatie. De leden komen uit de zorg, het bedrijfsleven, de wetenschap en de overheid. Ik vraag me af wat dit te maken heeft met het reeds bestaande Innovatieplatform van Balkende! Wat moet innovatiever worden georganiseerd? En is het innovatieklimaat in de zorg echt zo zorgwekkend?
Op 4 februari kreeg premier Balkenende, als voorzitter van het Innovatieplatform, drie plannen aangedragen voor innovatie. Voor de Nederlandse kust moet een eiland verrijzen waar duurzame energie kan worden opgewekt. In de Noordzee kan met een zogeheten ,,zandmotor” op natuurlijke wijze land gewonnen worden uit zand en zee. Zo ontstaat een landtong, waarop vervolgens woningen kunnen worden gebouwd. En bij de Afsluitdijk wordt een strekdam gepland om energie op te wekken. De premier steunde deze plannen.
Door André de Waal van het Center for Organizational Performance is vorig jaar een grootschalige onderzoek naar het fenomeen ‘High Performance Organizations (HPO)’ afgerond. Het is interessant de resultaten van deze studie nog eens te bekijken vanuit het gezichtspunt van sociale innovatie. Er is een groot aantal kenmerken van HPO’s, ondergebracht in acht gedragsbepalende factoren, zoals het beschikken over een unieke strategie, het goed richten van het gedrag van medewerkers en het continu werken aan leren over verbetering en vernieuwing. Het lijkt erop dat om een HPO te worden men sterk dient te investeren in sociale innovatie, maar kan dit nog iets preciezer?
Werkgevers constateren het ontstaan van personeelsschaarste als gevolg van een goed draaiende economie. Al jaren is sprake van schaarste op de arbeidsmarkt voor de zorg en welzijnsector. Er zijn vele kamervragen over gesteld. Maar ook accountants- en advocatenkantoren hebben er merkbaar last van. Volkskrant banen (15-01-2008) brengt dat je van goede huize moet komen om studenten te paaien. Dergelijke schaarste leidt tot prijsdruk en tot de noodzaak voor organisaties om een strategie te bedenken. Een dergelijke strategie heeft al snel een verbinding met “sociale innovatie,” aangezien de vernieuwing is gelegen in het realiseren van een andere relatie, per definitie een sociale en contractuele relatie met de mensen die het vereiste werk verzetten. Welke strategieën worden gevolgd, wat hebben deze te maken met sociale innovatie en waarom kunnen deze strategieën succesvol zijn omdat het rekening houdt met ontwikkelingen in de toekomst? De vijf strategieën die ik wil noemen zijn: (1) flexibilisering van arbeid; (2) buiten de organisatie organiseren; en (3) relationele verdieping; (4) efficiënter organiseren van het werk; (5) breder werven en opleiden.
Deze site blogt over innovatief organiseren, slimmer werken en sociale innovatie.

