Vraagt u zich ook soms af aan het einde van uw werkdag: wat heb ik vandaag nou eigenlijk bereikt? Heb ik impact gehad op de wereld of op het leven van andere mensen? Of heb ik alleen maar e-mails verstuurd, tekst- en cijferblokken geknipt en geplakt, Tweets verstuurd en webpagina’s bijgewerkt? Het moderne werken speelt zich [...]
“Ik moet mijn expertise inbrengen, daar betalen ze me voor”, zei Johan tijdens een Masterclass Zuiver Adviseren. Net als Johan, denken veel adviseurs dat je klant je inhuurt om te helpen zijn problemen voor hem op te lossen. Wij adviseurs rijden dus als een soort ridder op het witte paard naar de klant, om hun problemen eens goed te analyseren. Vervolgens presenteren we als de held, met of zonder cape, ook nog eens de ideale oplossing. Wij held, zij arme stakkers die geholpen moeten worden.
Met deze parafrase op de woorden van Spock (‘It’s life Jim, but not as we know it’) uit het bizarre liedje ‘Star Trekkin’ uit 1987 wil ik een nieuwe vorm van leiderschap introduceren, te weten Snowball Leadership (SBL). Dit is een leiderschapsstijl die uitgaat van het creëren van een ‘beweging van betekenis’ binnen en tussen organisaties. De naam voor deze leiderschapsstijl is gekozen omdat deze aanpak resulteert in een ‘sneeuwbal’ aan positieve verandering die zichzelf versterkt. SBL is op drie punten wezenlijk anders dan de gebruikelijke benaderingen.
Steeds meer signalen wijzen op een belangrijke en hoopvolle verandering op het gebied van management en organisatie: het erkennen en benutten van het zelforganiserend vermogen van mensen.
Zelforganisatie is een organisatievorm waarbij de medewerkers het werk zelf organiseren zonder aansturing van bovenaf. Vergelijk zelforganisatie met initiatieven als Wikipedia, Kazaa of opensource software waarbij mensen vanuit een innerlijke behoefte om bij te dragen gezamenlijk een dienst of product ontwikkelen. De vijf principes van zelforganisatie zijn:
Er bestaan nog steeds veel misverstanden over Lean management. Het wordt meestal gezien als een verzameling verbetertechnieken, zoals Kaizen, SMED en value stream mapping om verspillingen te elimineren en het werk te laten stromen. Soms wordt Lean zelfs gezien als een snelle methode om kosten te besparen.
Dat is onterecht, want hoewel het toepassen van (de verschillende technieken en instrumenten van) Lean al snel tot behoorlijke besparingen kan leiden, is Lean vooral een filosofie én praktische aanpak om de hele organisatie te professionaliseren, gericht op het leveren van de juiste klantwaarde. Standaardiseren (uniformeren), vereenvoudigen en visueel management zijn daarvoor belangrijk. Dat wil niet zeggen dat Lean niet samengaat met automatisering, ERP en detailplanning (scheduling). Integendeel. Autonomation, oftewel automatisering met een menselijke maat, is één van de pijlers van het Toyota Productiesysteem (TPS). En Heijunka (level scheduling) is binnen Lean een belangrijk instrument om productienivellering te bereiken en daarmee een consistente flow in de productie te verkrijgen. Eenvoudig én geavanceerd.
Wat is er nodig voor het succesvol implementeren van innovatief organiseren? Wanneer bereikt de organisatie hiermee de beoogde resultaten en wanneer niet? Aan de hand van een casus zal ik drie belangrijke succesfactoren noemen.
Enkele maanden geleden deed ik een opdracht bij een verzekeringsbedrijf . Deze organisatie had ook een middelgroot call center. De belangrijkste doelstelling van het call center was zoveel mogelijk klantcontacten te verzorgen tegen zo laag mogelijke (personeels-)kosten. Er werd daarom vooral gestuurd op prestatienormen gericht op efficiency, zoals gemiddelde gesprekstijd en gemiddelde wachttijd. De dagindeling voor medewerkers was tot op de minuut geregeld! Na enkele jaren kwam een nieuwe manager voor het call center. Deze manager was overtuigd van het belang van gemotiveerde medewerkers.
Enige tijd geleden raakte ik op een verjaardag op Texel aan de praat met een oom van mijn verloofde. Hij runt een groepsaccommodatie op Texel en is dus niet alleen zelf ondernemer, maar krijgt ook regelmatig ondernemers over de vloer. Al snel kwam ons gesprek dan ook op ondernemerschap, en wat ondernemers drijft.
Wie zich er een beetje in verdiept ontdekt al snel dat er vele manieren bestaan om ondernemers te onderscheiden. Allereerst kun je natuurlijk kijken naar de aard van de onderneming die zij hebben. Een zakelijk ondernemer is geen handelaar, en een industrieel geen agrarisch ondernemer. Andere indelingen die veel voorkomen zijn naar technologische affiliatie, naar groeiambitie, of naar inherente motivatie om te ondernemen (bijvoorbeeld, economisch, psychologisch, fiscaal, emotioneel, of visionair).
Het klassieke beeld van een organisatie bestaat uit een leider die een doel kiest en daarachter volgelingen die, als een Romeins legioen in slagorde, in een rechte lijn naar dit gestelde doel toe werken. Ik wil daar graag een ander beeld tegenover stellen: de organisatie als zwerm. Als je een foto ziet van een zwerm vogels, dan zie je een groep gelijkwaardige individuen die, rondcirkelend rond een gemeenschappelijk doel, al onderzoekend en samenwerkend dit doel probeert te bereiken.
Iedere keer ben ik weer verbaasd als ik lees dat het regeringsbeleid is om mensen langer door te laten werken, maar tegelijk ook lees dat de meeste mensen uiterlijk rond hun 60e (willen) stoppen met werken. Dit roept bij mij de vraag op: ‘wie is verantwoordelijk voor deze lage arbeidsmobiliteit aan het eind van de loopbaan, maar ook voor de lage arbeidsmobiliteit in het algemeen?’. We kunnen voor een oplossing natuurlijk wijzen naar de overheid, maar naar mijn mening ligt de verantwoordelijkheid hiervoor vooral bij organisaties en medewerkers.
Is uw bedrijf fundamenteel gezond, wellicht zelfs winstgevend, maar ondervindt het toch ook: gebrek aan liquiditeit, behoefte aan meer heldere analyses, moeilijkheden met het aannemen van het juiste personeel, onzekerheid door ongelovige klanten, time management problemen, interne spanningen door teveel gecentraliseerde besluitvorming, schaarste in kennis en van risico’s, problemen met toeleveranciers, gebrek aan geloofwaardigheid bij kredietverstrekkers?
Deze site blogt over innovatief organiseren, slimmer werken en sociale innovatie.


Laatste reacties
Dit boek heb ik ook gelezen, tesamen met zijn proefschrift en ben het niet geheel met…
reactie op: Jelle Bouma: Betrokkenheid als sleutelHet betreft hier toch niet veel anders dan de ontwikkeling van zelfsturende teams? M…
reactie op: Zelforganisatie in bedrijf: minder verticaal en meer horizontaal organiserenIk herken veel in het stuk van Eric Alkemade en ben er ook stellig van overtuigd dat …
reactie op: Zelforganisatie in bedrijf: minder verticaal en meer horizontaal organiseren