Tag: Leiderschap

Complexiteit aanpakken met eenvoud: hoe moeilijk kunnen we het maken?

lastiggesprek2Afgelopen week kwam de Commissie Halsema met haar rapport ‘Een lastig gesprek’. Voor mij is een belangrijke conclusie uit het rapport dat toezichthouders het gesprek aan moeten gaan met het bestuur over de ‘lastige’ vragen: ‘waar staat onze organisatie voor?’, ‘wat mogen klanten van ons verwachten?’ en ‘hoe presteren wij hierop?’. Naar mijn mening zouden ook bestuurders met managers en managers met medewerkers deze ‘lastige gesprekken’ moeten voeren.

De aanleiding voor het instellen van de Commissie Halsema waren de misstanden de afgelopen jaren bij semi-publieke organisaties zoals: Meavita, Amarantis, Vestia en InHolland. De conclusie van de Commissie is dat geen nieuwe corporate-governance codes nodig zijn, maar dat toezichthouders en bestuurders vooral het ‘lastige’ gesprek moeten aangaan.

‘De commissie geeft geen nieuwe gedragscode. Belangrijker is een cultuurverandering zodat mensen elkaar kunnen aanspraken op dingen die mis dreigen te gaan. Het rapport beveelt verder onder meer aan medezeggenschap van burgers en werknemers uit te breiden.’ (Volkskrant, 12 september 2013)

The dark side of management: over machtsmisbruik, politieke spelletjes en zelfverrijking

De TV-serie ‘Game of thrones’ is uitgegroeid tot een hit en is inmiddels bezig met een derde seizoen waarin de schokkende intriges elkaar weer snel opvolgen. Voor de zomermaanden heeft de Redactie enkele eerder gepubliceerde artikelen geselecteerd omdat deze nog steeds relevant zijn of opnieuw actueel zijn.

Onlangs zag ik het eerste seizoen van de TV-serie ‘Game of thrones’ (2011). Een belangrijke rol is weggelegd voor Eddard Stark, de rechtvaardige en integere rechterhand van koning Baratheon. Uiteindelijk delft hij het onderspit in de politieke spelletjes en intriges binnen het koningshuis en dat kost het hem, letterlijk en figuurlijk, zijn kop. Dit riep bij mij de vraag op: kun je de top bereiken door rechtvaardig en eerlijk te zijn of is gekonkel hiervoor noodzakelijk? En kunnen managers vertrouwen op de integriteit van hun medewerkers?

Volgens Willem Mastenbroek (2005) is het ‘spel van de macht’ een strategie van verhuld gedrag gericht op het handhaven en opbouwen van status en prestige in organisaties en op het consolideren en verder ontwikkelen van de eigen machtspositie. Eén van de weinige auteurs die dit ‘spel van de macht’ onderzoekt en hierover publiceert is Joep Schrijvers.

Boek van de week

Opleidingen

Bekijk alle opleidingen

Het 4R-model: meer menselijke energie in organisaties

In eerdere artikelen heb ik het 4R-model gepresenteerd. Nu een samenvatting van de belangrijkste principes zodat u het model gemakkelijk kunt toepassen bij de ontwikkeling van uw eigen organisatie.

Over modern management en leiderschap

Volgens Peter Senge zijn ‘de organisaties die er echt uit zullen springen in de toekomst, de organisaties die ontdekken hoe ze op alle niveaus gebruik kunnen maken van de bereidheid en het vermogen tot leren en presteren van hun mensen.’ De vraag die dan gelijk naar voren komt, is: hoe kunnen managers de maximale energie bij hun medewerkers mobiliseren?

Het 4R-model biedt een bruikbaar kader voor de beantwoording van deze vraag naar het benodigde modern management en leiderschap. De gedachte achter het 4R-model is dat Resultaten het gevolg zijn van de Ruimte die medewerkers krijgen om al hun energie in te zetten om de doelen van de gekozen Richting te realiseren. En dat zowel managers als medewerkers bij Richting, Ruimte en Resultaten zich Rekenschap dienen te geven van de wensen van de stakeholders en dat hierover ook verantwoording moet worden afgelegd.

Vacatures

Financieel manager (countries.all.00)

Voor onze opdrachtgever, een taakorganisatie van een ministerie zijn wij op zoek naar een Financieel manager, die optreedt als programmaleider  verantwoordelijk voor de uitvoering van een Euro... Bekijk alle vacatures

Advertorial

De opleiding Strategisch Programma management

Ontwikkel effectief management, persoonlijk leiderschap en een visie die de organisatie doelen overstijgen. Lees verder

Persoonlijk leiderschap in tijden van internet en social media

DSC00136kleinEr zijn steeds meer signalen dat we ‘social-media-moe’ worden, zelfs de jeugd, want social-media zijn natuurlijk niet hetzelfde als het ‘echte leven’. Voor de zomermaanden heeft de Redactie enkele eerder gepubliceerde artikelen geselecteerd omdat deze nog steeds relevant zijn of opnieuw actueel zijn.

Vraagt u zich ook soms af aan het einde van uw werkdag: wat heb ik vandaag nou eigenlijk bereikt? Heb ik impact gehad op de wereld of op het leven van andere mensen? Of heb ik alleen maar e-mails verstuurd, tekst- en cijferblokken geknipt en geplakt, Tweets verstuurd en webpagina’s bijgewerkt?

Het moderne werken speelt zich voor veel mensen af in een kantoor achter een PC of onderweg op de smartphone. Deze vorm van werken speelt zich vooral af in ons hoofd en levert overwegend naar binnen gerichte energie. Niet voor niets dat veel mensen last hebben van verkrampte schouders en een vermoeid hoofd. Op het moment dat je een Tweet maakt, ben je daar zo mee bezig dat je de grond waarop je staat niet meer voelt en de signalen vanuit je omgeving niet meer opvangt.

Ontketen het leiderschapspotentieel in uw organisatie

Nooit eerder was leiderschap zo’n kritische succesfactor voor organisaties en nooit eerder was het zo schaars. Want leiderschap is nodig om de organisatie goed op koers te houden in een steeds sneller veranderende wereld. Het vraagt ook leiderschap om de organisatie te laveren door de gevaarlijke klippen van wereldwijde logistieke ketens, complexe productiesystemen en veeleisende wet- en regelgeving. En het vraagt leiderschap om het volledig potentieel van medewerkers op het gebied van initiatief, verbeeldingskracht en passie te ontketenen.

Dat leiderschap als schaars wordt ervaren, heeft minder te maken met een gebrek aan capabele individuen, maar meer met verouderde top-down structuren in veel organisaties. Daarnaast hebben mensen nu eenmaal beperkingen op cognitief gebied. Zo wordt iedere dag wereldwijd 25 miljard gigabyte aan digitale informatie gecreëerd en dat kan een mens gewoon niet meer verwerken. Gegeven onze beperkingen in beschikbare tijd en aandacht, wordt ieder individu dus steeds meer en steeds sneller onwetend.

Traditioneel zoeken organisaties naar bijzonder getalenteerde individuen om leiderschapsposities te vervullen. Dat kan eigenlijk alleen maar mislukken: er zijn gewoon niet genoeg buitengewoon getalenteerde individuen. Daarom moeten we de oplossing zoeken in het beter gebruikmaken van de beschikbare talenten van alle medewerkers binnen de organisatie. Anders geformuleerd: de klassieke piramidale organisatie vraagt teveel van te weinig mensen en verspilt de talenten van alle anderen. De oplossing hiervoor ligt in een ander organisatiemodel dat iedereen de ruimte geeft om zijn talenten als leider te ontwikkelen en zijn leiderschapsbijdrage te leveren.

Manager, dat gras groeit heus wel!

Ik ben altijd iemand van direct resultaat geweest. Ik zag graag onmiddellijk de weerslag van mijn activiteit en had een broertje dood aan in de week leggen, wachten, voorkoken en meer van zulke kiemgroenten. Ik sla liever een spijker in, omdat je direct ziet of hij recht zit. En schilderwerk past beter bij mijn ongeduldige natuur, omdat je een zakker snel ziet aankomen. Kortom, ik heb graag de controle.

Maar sinds mijn gazon is alles anders.

Mijn vrouw en ik hebben een vakantiehuis in Zweden, waar een stuk braak land voor lag. Onze honden scharrelden daar graag door de woestenij en toen er één door een giftige slang werd gebeten, was het geduld op. ‘Dat oerwoud moet eruit’, zo verwoordde mijn vrouw onze gezamenlijke sense of urgency. Dat was het begin van een leerzaam project.

Leiderschapsparadoxen verklaard, maar wel met een dubbele uitdaging!

Leiderschap staat de laatste jaren vol in de schijnwerpers. Door alle teleurstellingen de afgelopen tijd zijn de verwachtingen voor leiders en managers tegenwoordig niet alleen hoog, maar vaak ook tegengesteld. Zo wordt van leiders visie en daadkracht verwacht, maar ook nederigheid en een open houding voor de inbreng van anderen. Als je beschrijvingen van verwachtingen voor leiders leest, gaan de tegengestelde verwachtingen vaak over: durven loslaten versus inspirerend sturen, boegbeeld zijn versus anderen de ruimte geven, vertrouwen geven versus controle houden en benutten van voordelen van structuur versus zorgen voor creatieve chaos.

Hoe ga je als leider om met deze ogenschijnlijk tegengestelde verwachtingen? En zijn dit eigenlijk wel tegenstellingen?

In zijn boek ‘Managing’ (2009) schrijft Henry Mintzberg over de ‘moeilijke raadsels’ of ‘dilemma’s’ waar iedere manager dagelijks voor staat. Deze dilemma’s zijn volgens Mintzberg van toepassing op leiders en managers.

Kan ik in mijn eentje een organisatieverandering in gang zetten?

Als organisatieadviseur hoor ik regelmatig van managers en medewerkers de verzuchting: ‘wij willen wel innovatiever organiseren, maar onze directie wil niet veranderen, wat kan ik zelf doen om zaken in beweging te zetten?’.

Eigenlijk gaat deze vraag over (persoonlijk) leiderschap. Want als je echt iets wil, dan moet je jezelf richten op het doel dat je wilt bereiken en niet op de belemmeringen die mogelijk op je weg kunnen komen. Op YouTube staat een mooi filmpje dat laat zien hoe één jongen, door het goede voorbeeld te geven, mensen in beweging krijgt:

Een mooie beschrijving van leiderschap geeft Seth Godin in zijn boek ‘Tribes’ (2009): ‘uiteindelijk zijn mensen het makkelijkst de kant op te leiden die ze altijd al op wilden’. De leider is dan degene die deze onderstroom aanvoelt en omzet in actie.

Met de billen bloot ‘boost’ de business

Eind van de dag. Een lege werkplaats van een machinefabriek. Niet helemaal leeg natuurlijk, er staan genoeg ijzeren gevaarten. En ik kan genoeg vrouwen bewonderen. Bloot, op posters en op kalenders. De vrouw die samen met haar broer in dit familiebedrijf de directie voert, lacht me bijna verontschuldigend toe. ‘Samen met deze posterbabes ben ik de enige vrouw hier’, zegt ze.

Ze start haar verhaal. Zij zijn de derde generatie in dit bedrijf. Haar broer zit al lang in de zaak, zij wat korter. Ze zat in de mode, maar door familieomstandigheden heeft zij de overstap gemaakt. De eerste jaren samen met haar broer hebben ze mooie jaren gehad. Hun karakters vulden elkaar goed aan, de markt bloeide, haar broer had veel kennis en zij leerde snel bij. Samen hebben ze veel vernieuwingen doorgevoerd. ‘Maar ja’, zegt ze, ‘inmiddels is het tij gekeerd: de markt ligt op zijn gat en onze karakters lijken toch niet meer zo perfect bij elkaar te passen’. ‘Vermoeiend?’, vraag ik. Dan barst ze los: ‘Ik moet mijn broer altijd achter zijn vodden aan zitten, hij wacht met alles tot het laatste moment of gewoon tot het te laat is, ik vind hem een watje, slap, kom in actie, doe wat!’. Ze schreeuwt het laatste bijna. Ze vervolgt: ‘Wat ik ook zeg, we komen er niet uit. Laat staan dat we nog de nodige vernieuwingen doorvoeren hier. We hebben toch 50 mannen salaris te betalen’. En dan zegt ze zachter: ‘Tegelijk vind ik dat ik een bitch ben, dat het zo naar onze ouders niet kan en dat ik hem teveel op zijn kop zit’.

Lessen uit Amarantis-debacle: te veel ruimte en te weinig rekenschap en richting

In februari 2012 kwam Onderwijsgroep Amarantis negatief in het nieuws. Eerst door een artikel in Het Parool met de kop: ‘Onderwijskolos Amarantis komt miljoenen tekort’. Later werden ook in andere media zorgen geuit over de financiële situatie en over de kwaliteit van het onderwijs. Medewerkers en studenten vreesden voor de continuïteit van hun werk en hun studie. Bij de onderwijsgroep stonden meer dan 30.000 leerlingen ingeschreven en de organisatie telde ongeveer 3.300 medewerkers.

Eind 2012 verscheen het rapport over het Amarantis-debacle van de onderzoekscommissie Van Rijn. Wat ging er nu mis bij Amarantis? De belangrijkste bevindingen van dit rapport op het gebied van organisatiebesturing wil ik graag toelichten aan de hand van het 4R-model.