“Klein in Groot" of Ontvlechten

Een recente krantenkop: “Meer managers schadelijk voor de productiviteit.” Onderzoek van de TU Delft constateert een toenemende managers-bureaucratie. Het betreffende onderzoek heb ik hier voor mij; ik citeer: “de alsmaar uitdijende managersbevolking heeft als gevolg een afname van de arbeidsproductiviteit én van het tempo van technologische vooruitgang.”

En: “De belangrijkste oorzaak van de negatieve productiviteitseffecten van een hoge managementratio wordt gezocht in de ermee gepaard gaande hoge mate van sturing, coördinatie, controle en (loon-)ongelijkheid waardoor de betrokkenheid en motivatie van werknemers om kennis, ervaring en vaardigheden in te zetten ten bate van de onderneming afnemen.” (ESB, 8-9-06)

Onze grote en complexe organisaties lijken soms op waggelende dinosaurussen die steeds lastiger bestuurbaar worden. Synergie en besparen op de overhead! Wie gelooft er nog in?1 Plus 1 is geen 3, zelfs geen 2! Durf-kapitalisten weten dat al lang en verdienen dik geld door grote concerns te ontmantelen. De onderdelen los van elkaar blijken veel meer waard dan met elkaar binnen één bedrijf.

Waarom ‘besturen’ niet terugbrengen tot het introduceren en cultiveren van ‘de menselijke maat’: overzichtelijke eenheden met een duidelijke eigen verantwoordelijkheid voor specifieke taken en clienten. De term ‘Raad van Bestuur’ afschaffen; dit creert alleen maar onnodige afstand. Er is een centrale directie met een kleine staf en er zijn werkmaatschappijen. Het besturen beperken tot het verschaffen van inzicht in de behaalde resultaten; en ingrijpen als de unit in de rode cijfers belandt. Het coordineren beperken tot het uitwisselen van vondsten, ideeen en ervaringen in het beter presteren. Dan kunnen we de verantwoordelijkheid weer leggen waar die thuishoort: bij de professionals die het feitelijke werk doen.

Er zijn fraaie voorbeelden van bedrijven die zelfs in een zeer moeilijke martkt met een dergelijk ontwerp uitstekende resultaten boeken. Op deze site zijn al diverse voorbeelden verschaft. Neem bijvoorbeeld de Van der Leegte Groep. Deze internationale, industriële onderneming is gespecialiseerd in alle varianten van metaalbewerking, kunststofverwerking, moduleopbouw en oppervlaktebehandeling. VDL heeft een klein hoofdkantoor en beschikt over ca. 70 op produkt gespecialiseerde werkmaatschappijen en businessunits van gemiddeld 100 werknemers, verspreid over 13 landen. Alle werkmaatschappijen zijn resultaatverantwoordelijk en uiterst simpel georganiseerd, zo plat als een dubbeltje: één directeur, één bedrijfsleider en de medewerkers. Bepaald geen overdadige managers-bureaucratie!
Zo’n organisatie-ontwerp klinkt heel simpel maar ik signaleer dat de bestuurlijke competenties en ervaringen om vanuit een dergelijk concept te organiseren en te managen een schaars goed zijn. Ook spreekt het niet vanzelf dat de medewerkers een grotere verantwoordelijkheid oppakken. Zelfs in de kleinste bedrijven is het voor menige leidinggevende soms nog heel lastig om goed te delegeren. Ook de veelbesproken resultaatverantwoordelijke teams komen soms maar moeizaam van de grond.

Waar het dan op vastloopt is een gebrek aan ervaring en vertrouwen in dit concept. Emoties spelen op en we vallen weer terug op het meer vertrouwde en meer ‘natuurlijke’ controle- en beheersingsdenken. Ook op de werkvloer! “Zeg maar wat we moeten doen, de rest is toch maar flauwekul!”

Als de druk op het verantwoordelijke management groot is wil men iets laten zien. Een strakke besturing en meer controles zijn dan zeer natuurlijke reflexen. Even later blijken dit de voorbodes van toenemende onvrede, verloop, stagnatie en verloedering. Niet alleen grote bedrijven maar ook de publieke sector (gefuseerde ziekenhuizen, bovenschools-management, mammouth- ROC’s, koepels en fusies in de zorg, fusies van universiteiten met HBO’s) kan hierdoor geteisterd worden.

Dan toch maar weer ontvlechten, de-fusioneren en verzelfstandigen?

8 thoughts on ““Klein in Groot" of Ontvlechten”

frans van der reep 13 jaar ago

Ik heb de gelegeneheid gehad tot notoe een vijftal ketenomkeringstrajecten te organiseren en op dit vlak het nodige gepubliceerd. Ketenomkering mbt inroosteren bijvoorbeeld leidt tot besparing van 40-70% van de back-office, veel simpeler ICT en halvering van het ziekteverzuim. Management is natuurlijk vooral een verdoving. De beste manager bn je zelf……

Willem Mastenbroek 13 jaar ago

@ Frans, een mooi resultaat! In welke branche of sector speelde dit? En wat bedoel je precies met ‘ketenomkering’? Ontvlechten en verregaande verzelfstandiging van eenheden? Of blijven er nog onderwerpen voor centrale sturing?

frans van der reep 13 jaar ago

zal ik een paar artikelen hierover mailen? Die beantwoorden uw vragen denk ik wel. :)Frans (06 22488813)

Willem mastenbroek 13 jaar ago

@Frans, liever 1 of 2 korte voorbeelden in deze ruimte. Dan kunnen alle lezers er hun voordeel mee doen.

Een compact artikel is overigens ook welkom. Dat is wellicht op ManagementSite te plaatsen. Maar ‘first things first’; gaarne een nader verduidelijking alhier.

Edwin Lambregts 13 jaar ago

Frans, zou je mij wat van die artikelen kunnen e-mailen? Mijn mailadres is edwin_lambregts@jahoo.com, met in plaats van de j een y (in de hoop spam te ontwijken). Groet, Edwin

frans van der reep 13 jaar ago

Edwin, eerste selectie is naar je onderweg. Internet is concurrent van de hierarchie waar het gaat om efficient spullen en knullen op een doel verbinden. Internet maakt samenwerking veel goedkoper en leuker en maakt enorme besparingen mogelijk. Dat zie je in de luchtvaart die een vlucht als tijdelijke community opvat opgebouwd door de reizigers zelf(ryanair). Dat zie je aan de mainier waarop Linux als community verder groeit.Dat zie je bijvoorbeeld ook in de manier waarop je bottom-up scheduling inricht van bijvoorbeeld thuiszorg medewerkers of tram/busbestuurders van een openbaar vervoerbedrijf.Bij thuiszorg utrecht is dit principe van ketenokering voor roosters ingevoerd. Collega’s maken zelf hun tijdindeling via een site waarop de electronische klussenbak is weergegeven. Mbv smartphones wordt tijd geschreven waardoor het geld veel eerder binen is dan toen daar papierwerk voor most worden verricht. Het resultaat? Vrijwel gehele afschaffing van de back-office, veel eenvoudiger ICT ( lichte workflow) en veel tevrednener collega’s omdat deze meer regelruimte hebben en de intensieve menshouderij is afgeschaft. Er lopen met deze vorm van bottom-up roosteren experimenten bij NS, Essent, thuiszorg meavita den haag en eerder heeft KPN dit voor zijn monteursorganistie ingevoerd. E.e.a. is gedocumenteerd in de literatuur.

“Klein in Groot? of Ontvlechten | innovatielog.nl 12 jaar ago

[…] (more…) […]

frans van der reep 11 jaar ago

Tegenwoordig noemen we deze trend sociale innovatie,  ver ZZPén, knowledge democracy,  en zo zijn er wel meer aanduidingen afhankelijk van in welke  wetenschapsdomein we zitten. Maar het gaat volgens mij allemaal over het zelfde. 

Buurtzorg vind ik HET voorbeeld van en een voorafschaduwing van de toekomst.  De 800.000 ZZPérs ook. Ze reflecteren dat we in veel situaties geen vaste verbanden en structuren, met management aan het roer en zo, meer nodig hebben om de juiste man op de juiste plaats te krijgen. Hierbij nog een bestaand werkje erover voor de interne logica van het verhaal . 🙂

Frans

BacktoBasics, KPN studieblad From schedule push to reality pull, European Retail Digest

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *